श्रीकालभैरवाष्टकम्
परिचय
कालभैरवाष्टकम् आदि शंकराचार्य द्वारा काशी के अधिपति कालभैरव की स्तुति में रचित आठ श्लोकों का स्तोत्र है। इसमें कालभैरव के भयंकर और मोक्षदायक स्वरूप का वर्णन है। छन्द: मालिनी। देवता: कालभैरव (शिव का रुद्र अवतार)।
महत्त्व — कब पढ़ें
रविवार और अष्टमी तिथि पर पाठ विशेष फलदायी है। काशी यात्रा से पूर्व पाठ शुभ माना जाता है। पाप-नाश, भय-निवारण और मोक्ष-प्राप्ति के लिए नित्य पाठ लाभकारी है।
स्रोत — आदि शंकराचार्य विरचित
परिचय
कालभैरवाष्टकम् आदि शंकराचार्य द्वारा काशी के अधिपति कालभैरव की स्तुति में रचित आठ श्लोकों का स्तोत्र है। इसमें कालभैरव के भयंकर और मोक्षदायक स्वरूप का वर्णन है। छन्द: मालिनी। देवता: कालभैरव (शिव का रुद्र अवतार)।
महत्त्व — कब पढ़ें
रविवार और अष्टमी तिथि पर पाठ विशेष फलदायी है। काशी यात्रा से पूर्व पाठ शुभ माना जाता है। पाप-नाश, भय-निवारण और मोक्ष-प्राप्ति के लिए नित्य पाठ लाभकारी है।
स्रोत — आदि शंकराचार्य विरचित
देवराजसेव्यमानपावनांघ्रिपङ्कजं
व्यालयज्ञसूत्रमिन्दुशेखरं कृपाकरम् ।
नारदादियोगिवृन्दवन्दितं दिगंबरं
काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे ॥ १॥
भानुकोटिभास्वरं भवाब्धितारकं परं
नीलकण्ठमीप्सितार्थदायकं त्रिलोचनम् ।
कालकालमंबुजाक्षमक्षशूलमक्षरं
काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे ॥ २॥
शूलटंकपाशदण्डपाणिमादिकारणं
श्यामकायमादिदेवमक्षरं निरामयम् ।
भीमविक्रमं प्रभुं विचित्रताण्डवप्रियं
काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे ॥ ३॥
भुक्तिमुक्तिदायकं प्रशस्तचारुविग्रहं
भक्तवत्सलं स्थितं समस्तलोकविग्रहम् । (स्थिरम्)
विनिक्वणन्मनोज्ञहेमकिङ्किणीलसत्कटिं (निक्वणन्)
काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे ॥ ४॥
धर्मसेतुपालकं त्वधर्ममार्गनाशकं (नाशनं)
कर्मपाशमोचकं सुशर्मदायकं विभुम् ।
स्वर्णवर्णशेषपाशशोभितांगमण्डलं (केशपाश, निर्मलं)
काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे ॥ ५॥
रत्नपादुकाप्रभाभिरामपादयुग्मकं
नित्यमद्वितीयमिष्टदैवतं निरंजनम् ।
मृत्युदर्पनाशनं करालदंष्ट्रमोक्षदं (भूषणं)
काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे ॥ ६॥
अट्टहासभिन्नपद्मजाण्डकोशसंततिं
दृष्टिपातनष्टपापजालमुग्रशासनम् ।
अष्टसिद्धिदायकं कपालमालिकाधरं
काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे ॥ ७॥
भूतसंघनायकं विशालकीर्तिदायकं
काशिवासलोकपुण्यपापशोधकं विभुम् । (काशिवासि)
नीतिमार्गकोविदं पुरातनं जगत्पतिं
काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे ॥ ८॥
॥ फलश्रुतिः ॥
कालभैरवाष्टकं पठंति ये मनोहरं
ज्ञानमुक्तिसाधनं विचित्रपुण्यवर्धनम् ।
शोकमोहदैन्यलोभकोपतापनाशनं (लोभदैन्य)
ते प्रयान्ति कालभैरवांघ्रिसन्निधिं ध्रुवम् ॥
॥ इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य
श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य
श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ
श्रीकालभैरवाष्टकं सम्पूर्णम् ॥
Śrī Kālabhairavāṣṭakam
Devarāja-sevyamāna-pāvanāṅghri-paṅkajaṁ
Vyāla-yajña-sūtram indu-śekharaṁ kṛpākaram |
Nāradādi-yogi-vṛnda-vanditaṁ digambaraṁ
Kāśikā-purādhinātha-kālabhairavaṁ bhaje || 1 ||
Bhānukoṭi-bhāsvaraṁ bhavābdhi-tārakaṁ paraṁ
Nīlakaṇṭham īpsitārtha-dāyakaṁ trilocanam |
Kāla-kālam ambujākṣam akṣa-śūlam akṣaraṁ
Kāśikā-purādhinātha-kālabhairavaṁ bhaje || 2 ||
Śūla-ṭaṅka-pāśa-daṇḍa-pāṇim ādi-kāraṇaṁ
Śyāma-kāyam ādi-devam akṣaraṁ nirāmayam |
Bhīma-vikramaṁ prabhuṁ vicitra-tāṇḍava-priyaṁ
Kāśikā-purādhinātha-kālabhairavaṁ bhaje || 3 ||
Bhukti-mukti-dāyakaṁ praśasta-cāru-vigrahaṁ
Bhakta-vatsalaṁ sthitaṁ samasta-loka-vigraham | (sthiram)
Vinikwāṇan-mano-jña-hema-kiṅkiṇī-lasat-kaṭiṁ (nikvaṇan)
Kāśikā-purādhinātha-kālabhairavaṁ bhaje || 4 ||
Dharma-setu-pālakaṁ tv adharma-mārga-nāśakaṁ (nāśanam)
Karma-pāśa-mocakaṁ suśarma-dāyakaṁ vibhum |
Svarṇa-varṇa-śeṣa-pāśa-śobhita-aṅga-maṇḍalaṁ (keśa-pāśa, nirmalam)
Kāśikā-purādhinātha-kālabhairavaṁ bhaje || 5 ||
Ratna-pādukā-prabhābhirāma-pāda-yugmakaṁ
Nityam advitīyam iṣṭa-devataṁ nirañjanam |
Mṛtyu-darpa-nāśanaṁ karāla-daṁṣṭra-mokṣadaṁ (bhūṣaṇam)
Kāśikā-purādhinātha-kālabhairavaṁ bhaje || 6 ||
Aṭṭa-hāsa-bhinna-padmajāṇḍa-kośa-santatiṁ
Dṛṣṭi-pāta-naṣṭa-pāpa-jālam ugra-śāsanam |
Aṣṭa-siddhi-dāyakaṁ kapāla-mālikā-dharaṁ
Kāśikā-purādhinātha-kālabhairavaṁ bhaje || 7 ||
Bhūta-saṅgha-nāyakaṁ viśāla-kīrti-dāyakaṁ
Kāśi-vāsa-loka-puṇya-pāpa-śodhakaṁ vibhum | (kāśi-vāsi)
Nīti-mārga-kovidaṁ purātanaṁ jagat-patiṁ
Kāśikā-purādhinātha-kālabhairavaṁ bhaje || 8 ||
|| Phalaśrutiḥ ||
Kālabhairavāṣṭakaṁ paṭhanti ye manoharaṁ
Jñāna-mukti-sādhanaṁ vicitra-puṇya-vardhanam |
Śoka-moha-dainya-lobha-kopa-tāpa-nāśanaṁ (lobha-dainya)
Te prayānti kālabhairavāṅghri-sannidhiṁ dhruvam ||
|| Iti śrīmat-paramahaṁsa-parivrājakācāryasya
Śrī-govinda-bhagavat-pūjya-pāda-śiṣyasya
Śrīmac-chaṅkara-bhagavataḥ kṛtau
Śrī-kālabhairavāṣṭakaṁ sampūrṇam ||
Introduction
The Kālabhairavāṣṭakam is an eight-verse hymn by Ādi Śaṅkarācārya in praise of Kālabhairava, the lord and guardian of Kāśī (Vārāṇasī). It describes his fearsome and liberation-bestowing form. The chandas is Mālinī. The devatā is Kālabhairava (Śiva’s Rudra manifestation).
Significance & When to Recite
Recitation on Sundays and Aṣṭamī tithis is especially auspicious. Recommended before a pilgrimage to Kāśī. Daily recitation is beneficial for removing sin, dispelling fear, and attaining liberation.
Source — Ādi Śaṅkarācārya
